|
KANİLTEK (Kanser İlaç ve Teknolojileri) projesi Devlet Planlama Teşkilatı tarafından
sağlanan 3 yıl süreli bir destek ile hayata geçirilmiştir. Projenın öneren kuruluşu
Bilkent Üniversitesi, destekleyen kuruluşları ise Hacettepe Üniversitesi, Koç
Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesidir.
KANİLTEK projesinin konusu anti-kanser etkili yeni ilaç adaylarının tanımlanarak
preklinik aşamaya kadar geliştirilmesidir. Proje kanserde anormal olarak aktif
hale geçtiği bilinen seçilmiş hedeflere yönelik bitkisel veya sentetik kimyasallarla,
rekombinant protein, monoklonal antikor ve siRNA-lentivirüs türünde anti-kanser
etkili moleküllerin keşfedilmesi hedefine yöneliktir. Bu tür hedefe yönelik
(target-driven) ilaçlar son yıllarda modern biyoteknolojiye dayalı ilaç endüstrisinin
itici gücü haline gelmiştir. Bu tür bir ilacın ortalama yıllık satışı milyar
dolar civarındadır. Dolayısıyla, potansiyeli yüksek biyoteknoloji ürünü preklinik
aşamadaki moleküllerin piyasa değerleri yüksek seyretmektedir. Bu nedenlere
dayanarak ve ülke avantajlarını da dikkate alarak yeni ilaç keşfini amaçlayan
geniş kapsamlı bir proje öngörülmüştür.
KANİLTEK Projesi’nin ana amaçları şunlardır:
-
Anti-kanser biyoaktivite tarama merkezinin kurulması;
-
Bitkisel ve sentetik etken madde bankasının kurulması,
-
İn silico ilaç tarama teknolojilerin geliştirilmesi,
-
Hedefe yönelik anti-kanser etkili yeni ilaç adaylarının
geliştirilmesi.
Projenin biyoaktivite tarama merkezi ve molekül bankası kurma
hedefleri ülkemizdeki ilaç adayı molekül keşfi ile ilgili araştırmalara yepyeni
bir boyut kazandıracaktır. Molekül bankası sürekli bir işlev görecek, bu bankada
toplanan moleküller her türlü ilaç taramasında kullanılabilecek olan ekonomik
ve bilimsel bir değere sahip olacaklardır. Biyoaktivite tarama merkezi, ülkemizde
gerçekleştirilen ilaç etken madde araştırmalarının ticarileştirilmesinde önemli
katkı sağlayacaktır. Laboratuvar deneylerine göre daha ucuz, daha hızlı ve daha
az emekle sonuçlar verebilen in silico ilaç tarama teknolojileri ülkemiz için
bir ihtiyaçtır. Bu teknolojilerin geliştirilmesi sadece yeni adayların bulunması
açısından değil, özgün tarama teknolojileri olarak da ticari ve bilimsel değere
sahiptir.
Projenin nihai hedefi ticari değeri olan yeni ilaç adaylarının keşfedilmesidir.
Projeden elde edilecek olan yeni ürünler kendi başlarına ekonomik bir değer
ifade etmektedir. Başka ülkelerde, yeni ilaç adayları bularak bunları büyük
ilaç firmalarına pazarlayarak başarılı olan bir çok akademik birim ve biyoteknoloji
firma vardır. Bu tür kuruluşların gelirleri geliştirilen ürün ve proseslerden
elde edilen "patent", ve "lisanslama" kazançlarından oluşmaktadır.
KANİLTEK Projesi, biyoaktivite taraması, bitkisel ve sentetik etken madde belirlenmesi
gibi başarısını kanıtlamış klasik yaklaşımlarla, kanserde anormal olarak aktif
hale geçen özgün hedef proteinlerin işlevini bozan etken maddelerin in silico
ve hücre kültürü yöntemlerinin kullanıldığı modern yaklaşımların mültidisipliner
ve üniversiteler arası bir sistem içinde uygulanması ile gerçekleştirilecektir.
Projenin nihai aşamasında, genetik olarak değiştirilmiş ve nude fare modelleri
kullanılarak, anti-tümör etkili olan moleküller preklinik olarak tanımlanacaktır.
Patentle korunma altına alındıktan sonra, proje çıktıları bilimsel dergilerde
yayınlanacak, uluslararası toplantılarda tanıtılacak ve farmasötik firmalar
aracılığı ile ekonomik değere dönüştürülecektir.
KANİLTEK Projesi kapsamında, ayrıca, moleküler yaşam bilimleri alanında uzmanlaşmış,
15 doktora öğrencisi ve 5 araştırma teknisyeni yetiştirilecektir.
|